Subscribe:

Ads 468x60px

17 November 2014

काठमाडौं ऐँठन

मञ्जुश्रीको कसम !
मलाई अब सपनामा पनि
कुनै चोभार बग्न मन पर्दैन

बग्नुदेखि एलर्जी छ मलाई
राजधानी बोक्न थालेदेखि उँधैउँधो बगिरहेछु
छुलछुली मुत्न थालेको छु राजधानीको बोझले
देखिरहेछौ यी वाग्मती र विष्णुमतीको कोपरा ?

14 October 2014

नारी : आत्मकथा

प्यारी छोरी,
धेरै-धेरै अगाडिको कुरा हो यो
ताल्चा र चाबीको 
आविष्कार हुनुभन्दा पनि अगाडिको कुरा

त्यतिबेलादेखि नै म
चाहना र बहानाको जोर हातबाट
चोरिंदै आएको छु निरन्तर

अहिले ताल्चा र चाबीको घरमा
तिमी सुरक्षित छौ भनेर कसरी भनूँ छोरी ?

अरु कसैले नै लगाएको हो ताल्चा
अरु कसैको मुठीमा छ चाबी ।

28 September 2014

माया र बिस्तरा

माया बिस्तरामा छ अचेल
भन्छ - खुब बिरामी छु !

गुजुल्टो परेको छ सिरकमा 
छैन तर नातागत रत्तिभर
मागिरहन्छ माछाको टाउको
पानी जस्तै पिउँछ दूध र अनारको रस

च्याप्छ सिरकको आकृति
बेलाबेला पिङको झट्का लाउँछ
स्याँस्याँ गर्छ

भन्छ - मुटुको भिरबाट लडेर आइपुगें यहाँ

माया खुब बिरामी छ !

09 August 2014

जेलभित्र बीपीसँग

धैं पढिरहने तर कहिल्यै नसकिने किताब पनि हुने रैछ जीवनमा । जुन पढ्दा पढिसिध्याउने उद्देश्य राखिंदैन । बस् पढ्दै गइन्छ, सिलसिलेवार लय तोड्दै । कहिले पहिलो पानाबाट फाल हाल्दै ११औं पृ्ष्ठमा फड्को मार्न मBP-Jail-Journalन लाग्छ, कहिले हातमा लिनासाथै एकैचोटि पुछारको पृष्ठ पल्टाएर त्यहाँबाट बीचतिरको पृष्ठमा फर्किन पनि मन लाग्छ । किताब मन नपरेर यसरी पानाहरु छाड्दै उम्किएको हैन, मन परेर अझ नयाँ कुराको खोजीमा छटपटाएको हो ।

बीपीको ‘जेल जर्नल’ त्यस्तै किताब बनेको छ मेरो लागि । कहिल्यै आद्योपान्त छिचोलिएन । यस्तो किताब उपन्यास पढे जस्तो एक-एक पानाबाट अघि बढ्दै गइन्छ कि गइन्न खै ! पठन नियम पनि थाहा छैन ! किताब हात परेको समय २०६० सालदेखि यसैगरी पाना-पानामा छलाङ मार्दै दगुरिरहेको छु । फेरि, आफू निकै अल्छे र ढिलो पढ्ने पाठक परियो । एउटा किताबले मन खाएपछि अरुतिर हत्तपत्त आँखा नलगाउने । (यो पाठकलाई प्रेमिका छउन्जेल बाटामा हिंड्दा अन्य केटीतिर नजर लगाउने झन्झट पनि मन पर्दैनथ्यो एक समयमा Winking smile । आफ्नो विशेष मान्छे छँदै छ भन्ने एकखाले ढुक्क ढकनी ! )

06 July 2014

सद्दे Vs लुला गोडा

हातगोडा सद्दे हुनेहरुलाई सायद जीवन यसैगरी सहज र स्वाभाविक  चलिरहन्छ जस्तो लाग्दो हो । मलाई पनि यस्तै लाग्छ । फलामको ज्यान अजर-अमर नै छ भन्ने भ्रम हुन्छ दैनिक दौडधुपमा । एउटा ठिकठाक शरीरलाई यतिले पुगिरहन्छ भन्ने घमण्डले आँखा टालिदिन्छ ।  तर, समय सधैं एकनाश रहन्न । घाम झुल्कने र डुब्ने नित्य कर्मको दुई फेरोभित्र धेरै कुरा बदली भइरहेको हुन्छ । एउटा व्यक्तिको मनको भावदेखि बाहिर प्रकृतिको लालीसम्म ।

कुन मोडमा दुर्घटनाले यो सद्दे जिउलाई बैशाखीको शरणमा फ्याँकिदिन्छ भन्ने कुरा हामी हत्तपत्त सोच्दैनौं । सोच्ने फुर्सदै हुन्न अथवा आवश्यकता नै देख्दैनौं । सद्दे हातगोडा हामी शक्तिशालिको पूजा र गुलामी गर्नमा तथा प्रतिस्पर्धी र कमजोरलाई छिर्के हान्नमा खर्च गरिरहन्छौं । हाम्रा गोडा एउटा सामान्य यात्रा वा कुनै गन्तव्यको खोजीमा हिंड्न कम र छिर्के हानेर लडाउनमा बढी चल्छन् । तर, एकदिन भक्तपुर दरबार स्क्वायरमा घुम्न जाँदा एक व्यक्ति निकै सकसले लौरो खियाएर हिंडिरहेको देखे । योभन्दा दयनीय अवस्थामा घस्रिंदै हिंडेका मान्छे पनि देखिन्छन् सहरमा । यो मान्छेको अनुहारमा भने यात्राको जोड र  संघर्षको तिर्खा टम्म देख्दै थिएँ । लौरोले भुइँ खोतल्दै सपनाको ठूलै आयतन बनाउने सुर देखें त्यो यात्रामा । सद्दे गोडाले गलत चाल चल्नेहरु भएको ठाउँमा यो मान्छेले लुला गोडाले चुनौती पस्किरहेको थियो ।

त्यही अनाम पात्रको केही तस्बिर :

22 June 2014

‘होटलमा पढाइ’

घुमफिरमा कतै निस्किँदा ब्याकप्याकमा पुस्तक सिउरेर हिंड्ने ‘रोग’ केही वर्षदेखि अटुट रुपले लागिरहेछ । यात्राको क्रममा रमाइलोले नै सबै डोज प्राप्त भएर धेरैजसो त नपढिएला, तर पुस्तक साथबाट छुट्दैन । पढूँला भनेर एक-दुईवटा च्यापिहाल्नु बानी भयो सायद ।

त्यस्तो घुमघामको बेला एकोहोरो रमाइलोलाई क्रमभंग गर्दै कहिलेकाहीँ पढिन्छ पनि । दिउँसोभरि बरालिएर राति सुत्नुअघि होटलको बेडमा ढल्किंदै पुस्तक पल्टाउँदा पन्ना-पन्नाले पङ्खा हम्किए जस्तो आनन्द मिल्छ । थकानलाई इरेजर घोटेर मेटाउँदै गए जस्तो !

आनन्द प्राप्तिमा ठाउँ र वातावरणले पनि ठूलो भूमिका खेल्छ । काठमाडौंको कोलाहल र धुवाँधुलो छल्न अलिक छेउछाउ र डाँडातिरको नगरकोट, चिसापानी, ककनी, फर्पिङ पुग्दा अलग्गै मिठास पाइन्छ । ती ठाउँमा पुगेर बन्द कोठामै बसे पनि ‘म फलानो ठाउँमा छु है’ भन्ने लाग्नु नै काफी हुन्छ ताजगी अनुभूति गर्न । जे छ दुनियाँमा, आफूलाई लाग्नुमै छ । त्यही अनुभूति गराइसँगै कोठामा पल्टिएर पुस्तक पढ्दा पनि बिछट्दै स्वाद भरिन्छ ।

08 June 2014

सरुभक्तको चुली र ‘धुम थ्री’

र्मीले पसिनासँगै जिउको स्फूर्ति ताछ्दै छ, झरी धक फुकाएर तप्किन सकेको छैन । झरी परे पनि जहाँतहीँ पक्की भुइँ र घर भएकाले सहरमा पानी सोसिने माटो कम्ती छ । काठमाडौंमा बस्न थालेको एक दशक भयो । विगतमा गर्मीयाममा सहरमा पैदल हिंड्दा जिउ बाफिए पनि ज्यानबाट पसिना तर्केको याद छैन ।  पछिल्ला वर्षहरुमा स्थिति फरक हुँदै छ । तराईका जिल्लाहरुमा त झन् के कुरा गर्नु ! तापक्रम ४४-४५ डिग्री सेल्सियसको हाराहारीमा पुग्न थालेको छ । त्यताका मान्छे राति सुत्नुअघि नुहाएर मात्रै  सञ्चो मान्दैनन्, पानीमा गम्छा भिजाएर त्यही ओढेर सुत्ने अवस्थामा पुग्छन् ।

CHULI-by-Sarubhaktaतापक्रम वृद्धिले बिस्तारै संसारलाई नै उकुसमुकुस थर्मस बनाउँदै छ । यस्तोमा हिमालले हिउँ जोगाउन सक्दैन । हिमचुलीहरु पग्लिएर कालापत्थरमा परिणत भइरहँदा मैले यस पटक हिमाल आरोहणसम्बन्धी कृति पढेँ । सरुभक्तको लघु उपन्यास ‘चुली’ । २०६० सालमै प्रकाशनमा आइसकेको किताब पहिले नै पढ्ने सोच भए पनि खै के कुराले अलमल्यायो । सायद किताबहरुको थाकमा अरु किताबले नै रोजाइमा  उछिने । अथवा सानो काँटीको किताबलाई कम आँकेँ ।

03 June 2014

Nepal Smiles :-)

हाँसो र खित्का ओठबाट ताछिएर इन्टरनेटको च्याट एप्लिकेसनभित्र ‘स्माइली’ मा खुम्चिएको समय हो यो । आजका मान्छेहरु सायद हाँसोको कुरा बढी गर्छन् र हाँस्छन् चाहिं कम । यस्तो बेलामा म आफूले खिचेका फोटोहरुको अर्काइभ खोतलेर मुस्कान सिरिज तयार पार्दै छु ।

खासगरी पोट्रेट फोटोग्राफीमा रमाउँदै आएको छु । मान्छेका मुहारमा तैरिएको र सिंगो शरीरले बोलिरहेको भाषाको भाव उतार्न निकै मजा लाग्छ । खुसी, पीडा, बेचैनी, विस्मात्, उत्साह लगायतका भाव पोखिरहेका अनुहारले ती मान्छेको जिन्दगीको पछिल्लो कथा भनिरहेको हुन्छ ।

नेपालीहरु सीमित स्रोत-साधन र अभावमा पनि ‘सन्तोकी’ भनेर चिनिन्छन् । दुःखलाई छातीमा सिएर मुस्काइरहेका हुन्छन् । दैनिक १७ सयभन्दा बढी नेपाली युवा विदेशिनुलाई त्यही हाँसोको खोजी मान्नुपर्छ । हामी नेपाली मेकअप बिग्रेला र मुखका कुनामा मुजा बस्ला वा दुख्ला भनेर नहाँसी बस्नेमध्येमा पर्दैनौं । सानै कुराले ओठ खुल्छन्,  आँखा तान्किन्छन् । अस्थिर राजनीतिले मक्किएको देशमा सबै क्षेत्रमा बेथिति-अव्यवस्था भए पनि  हिलोमा फुलेको कमल जस्तै हामी सबथोक सहेर, पचाएर, चित्त बुझाएर बाँचिरहेका छौं । हाँसिरहेका छौं ।
मुस्कान र हाँसो सिरिजका यी तस्बिरलाई यही कुराको सूचक मानौं । विभिन्न समयमा आफ्नो गाउँघरका साथै फरक गाउँठाउँ पुगेका बेला खिचिएका यी तस्बिरहरुमा मुस्कानदेखि खित्कासम्मको आयतन नापिएको छ ।

Nepal-Smiles-1

26 May 2014

बिहे

Marriageन्म र मृत्युको दुई स्टेशन बीचमा एउटा रेल खुब दगुर्छ । त्यसलाई जिन्दगीको नाम दिएका छौं हामीले । रेलको एउटा डिब्बाको नाम राखिएको छ, बिहे । जहाँ समाज अघि बढाउने भन्दै खासमा आफ्नै गतिशीलता र सहजताको लागि मानिसहरु सफर गर्छन् ।

सुप्रसिद्ध लेवनानी लेखक खलिल जिब्रानले आफ्नो प्रख्यात कृति The Prophet मा प्रेम, श्रम, घर, कानुन, पीडा जस्ता विभिन्न विषयमा दार्शनिक कसीमा सटीक लेखेका छन् । जसमा अर्फालिज नगरमा १२ वर्ष बसेपछि त्यहाँबाट बिदा हुने क्रममा गुरु अलमुस्तफाले नगरवासीलाई सम्बोधन गर्दै ‘विवाह’बारे बताउँछ -

‘मृत्युको छायाले जीवनका घडीहरु बिथोल्दा पनि तिमीहरु साथसाथ रहनेछौ ।’

19 May 2014

नेपथ्य

ठ्याक्कै दुई महिना भएछ ब्लगमा अक्षर नकोरलेको ।

फुटेको एउटै अक्षर पनि नलेख्दा मन उप्किए जस्तो, छाती रित्तिए जस्तो लागिरह्यो । यदाकदा ब्लग लेख्न बस्थेँ र विचारशून्य भएर टोलाउँथेँ । यद्यपि स्पष्ट भइरहन्थेँ आफूमा, लेख्नुपर्ने कुरा कति छन् बाबै ! यही धेरै कुरा भएर हो वा मुड नआएर हो, यसबीचमा लेख्न सकिनँ ।

लेख्ने समय र मनस्थितिलाई अलिकता गाँज्यो होला न्यु मिडिया भनिने फेसबुक र ट्विटरले पनि । केही साथी भन्थे – ब्लगमा लेख्ने कुरा स्टाटस र ट्विट लेखेर भुसुक्कै सकिस् !

19 March 2014

कम्युनिष्ट

इतिहासले लिपस्टिक पुछेको रातो रुमालमा
साँच्चि के पो राखिएको थियो ? 

खासमा केही थिएन कसैका लागि

न पेट सेकाउने सातु
न आङ तताउने भोटो

साँचेर राखिएको थियो एकुन्टा हँसिया-हथौडा
मुठी उठाउँदै आए एक हुल मान्छे
पिटपाट पारे फलाम

छिनमै तयार भयो नयाँ युगको चन्दा बाकस !

03 February 2014

रुसी कवि वेरा पावलोवाका कविता

वेरा पावलोवा (जन्मः सन् १९६३, मस्को) समकालीन रुसी कवितामा उल्लेख्य नाम हो १९८३ मा पहिलो बच्चाको जन्म हुन लाग्दा प्रसव पीडाको अवस्थामा उनले कविता लेख्‍न सुरु गरिन् । अहिलेसम्ममा डेढ दर्जन कविताकृति प्रकाशनमा ल्याइसकेकी छन्
पछि कविता लेखनबाट ख्याति कमाए पनि खासमा उनी थिइन् संगीतकी विद्यार्थी । चर्चमा क्वायर पनि गाउने गर्थिन् । घरसंसारको सीमित दायरामा रहिरहँदा त्यही सेरोफेरोका विषयलाई कवितामा बुन्न थालेकी वेरा समयक्रममा विभिन्न प्रतिष्ठित पत्रिकामा छापिन छाउन थालिन् उनका कविताहरू विभिन्न १९ वटा भाषामा अनुवाद भएका छन्
वेराका कविताको अंग्रेजी अनुवाद उनकै पति स्टेवेन सेमोरले गरेका छन् सेमोरले अनुवाद गरेका कविताहरूको संग्रह 'इफ देयर इज समथिंग टु डिजायर : वान हन्ड्रेड पोएम्स' बाट वेरा रुसकी प्रभावशाली कविका रूपमा विश्वसाहित्यमा परिचित भइन् हिन्दी पत्रिका 'अहा जिन्दगी'ले सन् २०१३ मा आफ्नो साहित्य महाविशेषांकमा छापेका उनका कविताहरूमध्येबाट तीन कविता छानेको छु । अनुवाद राम्रो नभए पनि यसलाई एउटा कविप्रति सम्मानको रुपमा लिइदिनुहोला J

23 January 2014

जागिर : एक कारागार

भात खाने लतले राम्रैगरी गाँजेपछि मैले जागिर खान थालेँ । अहिले भात र जागिर दुवै कुराको अम्मल छ ।

आजकाल जागिरको दौडमा अमिलो पसिनाले गुम्स्याउँछ । पसिनालाई संसारकै महँगो अत्तर ठान्ने म यो बगिरहेको पसिना र अलमलिंदै बगिरहेको बागमतीमा खासै फरक देख्न छाडेको छु ।

Job_Labourमहिनाभरि रगतलाई श्रममा पोतेर म आफ्नो अनुहार नियाल्ने गर्छु जिन्दगीको फ्रेममा । त्यहाँ आफ्नै चित्र सधैँजसो केही अपूर्ण देख्छु । कि त चोसो नमिलेको चित्र बन्छ । कि त छिटा रङले कतै न कतै फोहोर पारेको हुन्छ । त्यो एक थोप्लो छिटालाई ‘सेक्सी कोठी’ भनेर मक्ख पर्न पनि सक्दिनँ । खुसी हुने नाममा ‘फेसन शो’ कहाँ हो  र जिन्दगी !

सबैले खान्छन् जागिर । जागिर नरुच्ने र नपच्नेले आफ्नै उद्यम र व्यवसाय थालेर मालिक बन्छन् । आफ्नै उद्यम थाल्ने जुक्ति र शक्ति नहुँदा मैले पनि धेरैले जस्तो जागिर नै खाएँ । अखाद्य फल पनि थिएन यो, नखाएर बस्नलाई । यस्सै सुरक्षित हुनलाई भविष्य कतै र कसैबाट ‘स्पोन्सर्ड’ थिएन पनि । लगानी र सम्पत्तिको नाममा भएको एउटा ज्यानलाई पसले बनाएँ र थालेँ जागिरको मादक पसल ।

11 January 2014

विरसबाबु शाही

जिन्दगी धेरै अर्थमा अठोट बिनाकै काम सम्पन्न हुने एउटा अध्याय रहेछ । जस्तो Birashbabuकि 'विरसबाबु' नामलाई लेखिनुपर्ने त्यस्तो खास रूपमा कहिल्यै तौलिएको होइन । आज कसरी उसको वजन ममा गह्रौं भएर छायो र तौल-ट्याग स्वरूप केही हरफ उसको उदास अनुहारले मबाट खोसेरै लग्ने भएछ ।

विरसबाबुको जन्मकथा म जान्दिनँ । खोइ उसकी आमा - उसलाई 'आमा' भन्ने सम्बोधनमा ज्रि्रो उठाउने जरुरत छैन । आमा-छोरा एकबेला सँगै थिए । छोरा संसारको बजारमा हरायो, आमा संसारबाटै हराइन् । विरसकी आमा भगवान् भइदिइन् ।

01 January 2014

धर्म


चपाइरहेछु खाना
ब्रस घोटिरहेछु खुबै सुर-ताल मिलाएर 

समयसँगको टक्करमा 
किटिरहेछु यिनै दाँतहरु

हर समय पिसिनु छ
खिइनु छ

सबै पिसेर-घोटेर
कपालमै त पोत्‍नु रै'छ चन्दनको लेप 

म बुढो भएको हुँदै हैन
समयले कति झिसमिसेमै आफ्नो धर्मकर्म गरिसकेछ !